حجیت اجماع و قیاس

حجیت إجماع وقیاس ازنگاه قرآن وحدیث واقوال سلف.(۱)

حجیت إجماع وقیاس ازنگاه قرآن وحدیث واقوال سلف.

بخش نخست

إجماع درلغت به دو معنی بکار می رود.

۱)-عزم واراده ی محکم .

۲)-اتفاق .

هنگامی که یک فرد جهت انجام کاری عزم واراده پخته داشته باشد می گویند: «أجمعَ فُلانٌ عَلى كَذا»فلاني دراين كارتصمیم گرفت .خداوند مي فرمايد:(فأجمعوا أمركم)یونس /۷۱پس همگی باهم عزم و تصمیم قاطعانه خویش را بگیرید.نیزآنحضرت صلی الله علیه وسلم فرمود:(مَنْ لَمْ يُجْمِعِ الصِّيَامَ قَبْلَ الْفَجْرِ فَلاَ صِيَامَ لَهُ)

سنن ترمذی رقم ۷۳۴هرشخصی که قبل ازفجربرای گرفتن روزه ،عزم واراده پخته نکند روزه او درست نیست.

اگرمعنای دوم را اعتبارکنیم می گویند:(أجمع القوم على كذا)قوم براين كاراتفاق نمودند.فرق میان این هر دو معنی این است که اجماع به معنی عزم واراده ازطرف یک شخص متصورمی شود.اما طبق معنی دوم(اتفاق) لااقل وجود دونفرالزامی است.

معنای شرعی اجماع.اتفاق نظرمخصوص را اجماع می نامند.یعنی :(إتفاق المجتهدين الصالحين من أمة محمد صلى الله عليه وسلم في عصرعلى أمرمن اﻷمور)توضيح تلويح ۵۱۶اتفاق مجتهدين نیک امت اسلامی دریک عصر ،برامردین وحکم شرعی پس ازوفات رسول گرامی صلی الله علیه وسلم.

نکته:منظور ازاتفاق امت، اشتراک می باشد که شامل قول ،فعل و عقیده می باشد.یعنی شریک شدن درقول ،فعل واعتقاد مجتهدین امت اسلام ،درصورت اشتراک تمام این صورتها، اجماع متحقق می شود.

صورت اول را اجماع قولی گویند.

صورت دوم را اجماع فعلی.

صورت سوم را اجماع عقیدتی می نامند.

مثلا اگریک چیزی ازقبیل قول باشدوتمامی مجتهدین برآن اتفاق نظرپیدا کنند وبگویند”أجمعنا على هذا”

اين را “اجماع قولی “می گویند.واگرآن شی ازقبیل فعل باشدوهمه مجتهدین عمل برآن راشروع نمایند آنرا “اجماع فعلی”گویند.مانند: بیع مضاربه ، مزارعه و بیع شرکت که ازاجماع فعلی ثابت هستند.

واگرآن امر ازقبیل اعتقاد باشدوتمام مجتهدین صالح برآن معتقد باشند آنرا “اجماع اعتقادی می گویند.

چنانکه همه مجتهدین عظام برفضیلت شیخین (ابوبکروعمر) اعتقاددارنداگرچنانچه دریک قول یا فعل یا اعتقاد ،عده ای ازمجتهدین اتفاق کنند وبرخی سکوت نمایند حتی که مدت تأمل بگذرد وآنها آن مورد اتفاق را تردید نکنند این را “اجماع سکوتی”می گویند ،که احناف برآن قایل هستند لیکن امام شافعی قایل نیست.

↩ادامه دارد.

برچسب ها

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

5 × دو =

همچنین ببینید

بستن
دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن