اولین و بزرگترین مرکز پاسخ به شبهات غیرمقلدین فارسی زبان
.

سفر و احکام مربوط به آن

سفر و احکام مربوط به آن

معنای لغوی سفر: سفر طی نمودن مسافت است

اصطلاح شرعی: سفر آن است که احکام با او متغیر گردد،مثلا قصر نماز،اجازه افطار در صوم و..الخ

 

نکته:

باید بدانیم سفر شرعا زمانی معتبر خواهد بود که نیت سفر داشته باشیم وعملا سفر انجام شود.

اگر کسی بدون نیت قطعی سفر کرد ویا اگر نیت سفر کرد واما عملا مسافر نشد در شریعت مسافر محسوب نمی شود.

 

واما احکام نماز در سفر:

به نزد ما احناف در نماز های فرض چهار رکعتی  بر مسافر دو رکعت فرض است وبیشتر از آن خواندن جایز نیست.

در نزد امام شافعی رح: فرض چهار رکعت است وقصر کردن آن رخصت است.

ایشان می فرمایند: قصر در حق مسافر، رخصت ترفیه است وتکمیل نمودن افضل است یعنی به جهت در نظر گرفتن سهولت  برای مسافر به او اجازه ی دو رکعت داده شده است وگرنه نماز چهار رکعتی بر او چهار رکعت فرض است.

وایشان از روی قیاس بر روزه چنین استدلال کرده اند.

 

واما دلایل ما احناف:

اگر مسافر قصر کند و دو رکعت اخیر را ترک کند پس بعد از اقامت نه بر او قضا واجب است ونه به ترک کردن آن گناهکار میشود.

ودلیل ما حدیث بی بی عایشه رضی الله عنهاست که در بخاری ومسلم روایت شده است که فرموده اند:

نماز دو رکعت دو رکعت فرض شده است پس نماز سفر بر همان حالت باقی ماند ودر نماز حضر افزوده شد.

حضرت ابن عباس رض می گوید:

الله متعال بزبان رسول شما در حضر چهار رکعت را فرض کرد ودر سفر دو رکعت را.

(رواه طبرانی)

 

از چه جایی قصر شروع میشود؟

چون مسافر از خانه های شهر خود جدا گردد..صلی رکعتین یعنی دو رکعت بخواند.

 

وقتیکه از آبادی شهرش بیرون شود پس قصر کردن بر او واجب میشود.

زیرا که حکم اقامت به داخل شدن آبادی تعلق می گیرد …پس حکم سفر نیز به خروج از آن تعلق می گیرد.

حضرت علی رض می گویند: اگر ما از خانه ی چوبی خود تجاوز کردیم قصر می نماییم.

(ابن ابی شیبه -آثار السنن )

 

زمان مدت اقامت:

ولایزال علی حکم السفر- وهمیشه در حکم سفر باشد تا آنکه در یک شهر یا قریه نیت اقامت پانزده روز ویا بیشتر از آن بکند.

واگر نیت اقامت کمتر از آن کرد قصر کند.

حکم سفر بر حال خود باقی می ماند تا وقتیکه در یک شهر یا قریه نیت اقامت پانزده روز ویا بیشتر از آن نکرده باشد.

وچون نیت قیام پانزده روز ویا بیشتر کند حکم سفر تمام میشود واین شخص مقیم شمرده می شود.

واگر نیت اقامت کمتر از پانزده روز کند پس به نزد ما احناف این شخص مقیم شمرده نمی شودوباید نمازها را قصر بخواند .

حضرت مالک وامام شافعی رحمهم الله می فرمایند: که به نیت قیام چهار روز مقیم شمرده می شودویک قول امام شافعی این ست که اگر اقامت بیشتر از چهار روز کرد پس او مقیم است خواه نیت کرده باشد یا نه.

پس در نتیجه: به نزد ما احناف که نیت کردن پانزده روز مقیم شمرده میشود وبه نزد دیگر عزیزان به نیت کردن چهار روز مقیم شمرده میشود.

نکته: به نزد ما احناف نیت کردن شرط است برای اقامت وبدون نیت مقیم محسوب نمی شود.

امام به نزد سیدنا امام شافعی رح برای مقیم بودن نیت شرط نیست.

دلیل امام شافعی رح قول حضرت عثمان رضی الله عنه است که فرموده اند:

کسی که چهار روز قیام کرد نماز را کامل بخواند.

درین حدیث ذکر نیت نیست.

پس اگر غیر مقلد بر ما احناف اعتراض می کند و طی یک سال اقامت خود در کشور ترکیه نماز را قصر میخواند… در واقع به حکم خلیفه ی راشد رسول الله ص معترض شده است… که مدت سفر را چهار روز میداند ونیت را هم درآن شرط قرار نداده.

 

متاسفانه غیرمقلدان بی علم و نا آگاه نادانسته مرتکب کردار وگفتاری میشوند که برایشان بسیار خطرناک است.

وملاهای غیرمقلد که بنا بر خواهشات نفسانی خویش این گونه جوانان را فریب میدهند در فردای قیامت باید جوابگوی کردار خود باشند.

 

دلیل امام اعظم رح در معتبر کردن پانزده روز برای اقامت این ست که برای مسافر این ضروری نیست که او شب و روز یعنی ۲۴ ساعت در حرکت باشد بلکه او در اغلب اوقات توقف میکند ودرنگ میکندپس معلوم شد که سفر ودرنگ کردن هر دو جمع می شوندواین سخن اظهر من الشمس است که نام توقف کردن (اقامت ومقیم شدن) است

 

لیکن برای فرق کردن میان هردوی این ضرورت به مقرر نمودن یک مدت است.

به همین سبب ما بر مدت طهر قیاس نمودیم ومدت اقامت را پانزده روز مقرر نمودیم.

 

واین از فراست ودقت نظر امام اعظم می باشد.

رحمت ورضوان الهی بریشان باد.

 

تشریح بیشتر موضوع فوق:

 

سوال؟علت مشترک قیاس نمودن مدت طهر به مدت اقامت چیست؟

پاسخ:

موجب بودن، علت مشترکه میان مدت طهر ومدت اقامت است یعنی عبادتیکه به سبب حیض ساقط شده بود با مدت طهر واپس می گردد.

 

همچنان عبادت ساقط شده به سبب سفر نیز به مدت اقامت واپس عود میکند.

پس بناء بر این قیاس چنانچه مدت ادنای طهر پانزده روز است همچنان مدت ادنای اقامت نیز پانزده روز است.

به همین سبب چونکه مدت اقل ضد طهر یعنی حیض سه روز است مدت اقل ضد اقامت  یعنی سفر نیز سه روز باشد.

وهمین مقدار از حضرت ابن عباس رضی الله عنه  وابن عمر رضی الله عنه مقول است:

والاثر فی مثله کالخبر.

قال الزیعلی واخرجه الطحاوی عنهما قالا اذا قدمت  بلدة وانت  مسافر وفی نفسک ان تقیم خمسة عشر یوما اکمل الصلوة بها وان کنت لا تدری متی تطعن فاقصرها

نصب الرایه ج۲ص۱۹۰

یعنی این دو صحابی فرموده اند:

که چون به یک شهر داخل شوی در حالیکه مسافر باشی واراده ی تو ۱۵ روز باشد پس نمازت را کامل بخوان واگر تو نمی دانی که چه وقت سفر کردی پس قصر بکن.

پس تحدید به پانزده روز از مقدرات شرعیه است وتقدیر وتحدید روزها چنان چیزی است که عقل آن را نمی تواند پیدا کندوقاعده است که اثر صحابی در(مالایعقل) به منزله ی خبر وحدیث است برای ما.

 

گویا که ابن عباس… مفسر امت رضوان الله علیهم وابن عمر رضی الله عنه تعیین کردن پانزده روز را از رسول الله صلی الله علیه وسلم شنیده وبیان کرده اند وگرنه محال است که از طرف خویش چنین فتوایی خلاف گفته ی رسول الله ص صادر نمایند.

 

در پایان عرض کنم که  اگر یک مسافر به شهری با این اراده داخل شد که روز بعد از آن خارج خواهد شد ونیت اقامت نکرد تا آنکه به همین اراده سال ها بماند…پس نماز خود را قصر کند؛زیرا ابن عمر رضی الله عنه در آذربایجان به مدت شش ماه اقامت کرده بود واو قصر میکرد.

بیهقی فی السنن الکبری ج۳ص۲۱۷

پس نزد ما نیت کردن برای اقامت شرط است.

 

وآخر دعوانا ان الحمدلله رب العالمین

استاذ خالد حنفی دیوبندی(مدیریت محترم مجموعه راه حقیقت)

 

تمامی حقوق برای سایت راه حقیقت محفوظ است(ثبت شده در وزارت فرهنگ و ارشاد)پاسخ به شبهات غیرمقلدین,پاسخ به شبهات سلفی,پاسخ به شبهات وهابی.