مسائل ترک رفع یدین

چرادرنماز رفع یدین نمی کنیم؟(۴)

اثبات منسوخ بودن رفع یدین درنماز ازامام دار الهجره حضرت امام مالک بن انس  (متوفی ۱۷۹هـ ق) روایت گردیده است. إبْنُ وَهْبٍ وَابْنُ الْقَاسِمِ عَنْ مَالِكٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللهِ عَنْ أَبِيهِ «أَنَّ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَرْفَعُ يَدَيْهِ حَذْوَ مَنْكِبَيْهِ إذَا افْتَتَحَ التَّكْبِيرَ لِلصَّلَاةِ».

ترجمه: ابن وَهْب و ابن قاسم دو شاگرد بزرگ امام مالک  از امام مالک  و وی از ابن شهاب  و وی از حضرت سالِم فرزند حضرت عبد الله بن عمر ۷ رض  از پدر بزرگوار خود روایت می کند که بی شک حضرت رسول الله صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تنها در شروع نماز رفع يَدَيْن می کردند و بس. المدونة الکبری: ۱/۱۶۵ و ۱۶۶ رَفْعِ الْيَدَيْنِ فِي الرُّكُوعِ وَالْإِحْرَامِ  محدث بزرگ هند حضرت مولانا حبیب الرحمن اعظمی  (متوفی ۱۴۱۲ هـ ق) دربارۀ این حدیث می گوید:
سَنَدٌ صَحِیْحٌ. سند این حدیث شریف صحیح است … و شکی در صحت این حدیث وجود ندارد. تحقیق مسئلۀ رفع يَدَيْن: ص ۴۱ و ۴۲  ♦  این حدیث شریف در کتاب «ألمُدَوَّنَةُ الْکُبْرَی» که از عظیم ترین و معتمدترین کتاب های مذهب مالکی می باشد به عنوان دلیل متروک بودن رفع يَدَيْن در وقت رفتن به رکوع و برخاستن از رکوع آورده شده است. ابن وَهْب  راوی این کتاب، شاگرد مشهور امام مالک  است و ابن قاسم  شاگرد بزرگ دیگر امام مالک  نیز این حدیث را از امام مالک  روایت می کنند، بنابرین در صحَّت این حدیث هیچ شکی وجود ندارد.

البته متروک بودن رفع يَدَيْن در وقت رفتن و برخاستن از رکوع در این حدیث شریف لفظاً مذکور نیست، ولی قاعدۀ مشهور زبان عربی است که «ألتَّقْدِیْمُ مَا حَقُّهُ التَّأخِیْرُ یُفِیْدُ الْحَصْرَ»، یعنی مُقدَّم ساختن آنچه که باید مؤخَّر آورده شود فایده حَصْر (انحصار یک کار تنها در همان مورد) را می دهد مثلاً در آیت قرآنی «إِيَّاكَ نَعْبُدُ»، جزاء که «إِيَّاكَ» است مُقدَّم می باشد و شرط یعنی «نَعْبُدُ»، مُؤخَّر، که به این صورت این جملۀ مختصر، عبادت را تنها برای خداوند پاکیزۀ متعال محدود و منحصر می سازد، و ترجمۀ آیت شریف را چنین می گرداند که خداوندا «ما تنها ترا عبادت می کنیم»، و بجز تو هیچ کس دیگری را عبادت نمی کنیم. در این حدیث شریف نیز شرط یعنی «إذَا افْتَتَحَ التَّكْبِيرَ لِلصَّلَاةِ» مؤخَّر و جزاء یعنی «كَانَ يَرْفَعُ يَدَيْهِ» مُقدَّم آورده شده است، که اینکار به نوبۀ خود رفع يَدَيْن را تنها در وقت شروع نماز، محدود و منحصر می سازد
و ترجمۀ حدیث شریف را چنین می گرداند که «بی شک حضرت رسول الله صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تنها در وقت شروع نماز رفع يَدَيْن می کردند و بس»، یعنی بجز تکبیر اولی در هیچ جای دیگر در داخل نماز رفع يَدَيْن نمی کردند.

حضرت امام مالک  نیز به همین سبب، رفع يَدَيْن تنها در وقت آغاز نماز را درست می دانست و بجز آن هر رفع يَدَيْن دیگر در داخل نماز را ضعیف قرار می داد. قَالَ ابْنُ الْقَاسِمِ: وَكَانَ رَفْعُ الْيَدَيْنِ عِنْدَ مَالِكٍ ضَعِيفًا إلَّا فِي تَكْبِيرَةِ الْإِحْرَامِ.  المدونة الکبری: ۱/۱۶۵ رَفْعِ الْيَدَيْنِ فِي الرُّكُوعِ وَالْإِحْرَامِ  راویان این حدیث شریف همگی از باشندگان وساکنین مدینۀ منوَّره هستند و هر کدام از ایشان در زمان خود از بزرگان محدثین بودند. هیچ راوی این حدیث از شهر دیگری نیست.

✔اهالی مدینۀ منوَّره در قرون اولیۀ اسلام در عصر تابعین و تبع تابعین بر ترک رفع يَدَيْن عامل بودند، چنانچه پیشوای مدینۀ منوَّره امام مالک  (متوفی ۱۷۹ هـ ) که در همان زمان در مدینۀ منوَّره زندگی می کرد در این باره می فرماید:  وَقَالَ مَالِكٌ: لَا أَعْرِفُ رَفْعَ الْيَدَيْنِ فِي شَيْءٍ مِنْ تَكْبِيرِ الصَّلَاةِ لَا فِي خَفْضٍ وَلَا فِي رَفْعٍ إلَّا فِي افْتِتَاحِ الصَّلَاةِ. ترجمه: من بجز رفع يَدَيْنِ شروع نماز، هیچ رفع يَدَيْن دیگری را در داخل نماز، چه در وقت رفتن به رکوع و بالا شدن از رکوع و چه در وقت رفتن به سجده و بالا شدن از سجده را اصلاً نمی شناسم. المدونة الکبری: ۱/۱۶۵ رَفْعِ الْيَدَيْنِ فِي الرُّكُوعِ وَالْإِحْرَامِ 

این نکته نیز از روی حدیث شریف فوق دانسته می شود که در قرن اول و دوم اسلام در زمان تابعین و تبع تابعین، احدی از اهالی شهر مبارک مدینۀ منوَّره در داخل نماز رفع يَدَيْن نمی کرد و همچنین هیچ کس دیگری نیز که از سایر نقاط دنیای اسلام برای زیارت مقبرۀ پاکیزۀ حضرت رسول اکرم صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ به مدینۀ منوَّره می آمد رفع يَدَيْن نمی کرد، وگرنه حضرت امام مالک  حتماً این رفع يَدَيْن را می شناخت. تجلیات صفدر: ۲/۳۰۸ حدیث ۶
المدونة الکبری: ۱/۱۶۵ رَفْعِ الْيَدَيْنِ فِي الرُّكُوعِ وَالْإِحْرَامِ پس گویا اهل مدینۀ منوَّره تعاملاً بر متروک بودن رفع يَدَيْن در داخل نماز اجماع داشتند..
↩ادامه دارد…

برچسب ها

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

یک + نه =

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن