تحلیل منصفانه براعتراضات امام ابوحنیفه

تحلیل منصفانه اعتراضات (۲)

اعتراض دوم↯ :
حافظ شمس الدین ذهبی در «میزان الاعتدال فی أسماء الرجال» چنین نقل کرده است : «النعمان بن ثابت الکوفی امام اهل الرأی ضعفه النسائی و ابن عدی و الدار قطنی و آخرون» .
جواب :↯عبارت فوق در «میزان الاعتدال» از خود مصنف محترم نیست . جمله ای است که بر آن افزوده شده ، بدین سان که توسط شخص دیگری نخست در حاشیه نگاشته شده و سپس بعد ها توسط دیگران (مغرضان) در «متن» قرار داده شده و یا در اثر خطای کاتبی عمداً وارد متن گردانیده شده است .
دلایل ادعای فوق به شرح ذیل است :حافظ ذهبی در مقدمه «میزان الاعتدال» تصریح نموده که من در این کتاب تذکره امامانی که جلالت قدر آنها به حد تواتر رسیده نمی آورم اگر چی شخصی بر او کلام کرده باشد . و از آن امامان نام امام ابوحنیفه رحمه الله را صریحاً ذکر کرده است. بدین وسیله، چگونه امکان دارد که وی درکتاب یاد شده از امام اعظم سخن بگوید.
امامان بزرگی که حافظ ذهبی در «میزان الاعتدال» تذکره آنان را نیاورده ، همه شان را در یک کتاب مستقل دیگر به نام «تذکرة الحفاظ» ذکر کرده و در آن نه فقط از امام ابوحنیفه رحمه الله سخن گفته بلکه مدح و توصیف زاید الوصفی در باره ایشان نوشته است .
حافظ ابن حجر کتاب خویش «لسان المیزان» نیز مبتنی بر «میزان الاعتدال» نگاشته است . یعنی رجالی که تذکره آن ها در «میزان الاعتدال» موجود نیست در «لسان المیزان» نیز به جز چند نفر از آن ها اسمی برده نشده است . هم چنان که تذکره امام ابوحنیفه در «میزان الاعتدال» نیامده ، در «لسان المیزان» نیز اسمی از ایشان برده نشده است . این ، از دلایل صریحی است که در اصل عبارت یاد شده در «میزان الاعتدال» نبوده و بعد ها افزوده شده است .
شیخ ما ، عبدالفتاح ابوغده حلبی رحمه الله تعالی بر حاشیه «الرفع و التکمیل» صفحه ۱۰۱ نوشته است که : من در مکتب ظاهریان دمشق یکی از نسخه های «میزان الاعتدال» (تحت حدیث رقم ۳۶۸) را دیدم که به قلم یکی از شاگردان حافظ ذهبی به نام علامه شرف الدین الوانی نوشته شده است .
در آن به این مطلب تصریح شده که من این نسخه را نزد استاد خود حافظ ذهبی سه بار خوانده و با مسوده ایشان تطبیق دادم در این نسخه تذکره امام ابوحنیفه موجود نیست . در کتاب خانه مشهور رباط ؛ پایتخت مراکش به نام «الخزانة العامرة» شماره ردیف ۱۳۹ ، یک نسخه قلمی «میزان الاعتدال» را دیدم که روی آن تواریخ مطالعه بسیاری از شاگردان حافظ ذهبی درج بود . در آن به این مطلب تصریح شده بود که یکی از شاگردان حافظ ذهبی یک سال قبل از وفات ایشان آن را نزد وی خوانده بود . در این نسخه نیز تذکره امام ابوحنیفه نیست . این ، مبین این سخن است که عبارتی که در «میزان الاعتدال» آمده ، هیچ ثبوتی ندارد و در اصل نسخه موجود نیست . لذا ثابت شد که دامن حافظ ذهبی از اتهام تضغیف امام ابوحنیفه رحمه الله کاملاً پاک است .
براستی حافظ ذهبی چگونه می تواند چنین سخنی را بنگارد ، در حالیکه وی کتاب مستقلی در مناقب ایشان برشته تحریر در آورده است.آنچه به حافظ ابن عدی مربوط است قبلاً گذشت . تردیدی نیست که وی در اوایل مخالف امام ابوحنیفه بود و در آن زمان وی بر ایشان جرح وارد ساخت . لیکن بعد ها وقتی که در جرگه شاگردان امام طحاوی رحمه الله در آمد به عظمت و بزرگی ایشان پی برده و برای جبران خطا های قبلی خود «مسند امام ابی حنیفه» را ترتیب داد .
بدین سان سخنان قبلی وی را که علیه امام ابوحنیفه رحمه الله بر زبان رانده نمی توان حجت قرار دارد .
↩ادامه دارد.

برچسب ها

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

1 × 1 =

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن