مسئله جمع بین الصلاتین

عـــــدم جواز جمع بین الصلوتین بغیر عذر(۱)

جمع بین الصلوتین یا یکجا خواندن دو نماز بدون موجودیت عذر شرعی نزد امامان چهارگانه اهل سنت والجماعت جائز نیست.
ولی باید دانست که امامان چهارگانه اهل سنت والجماعت جهت جمع بین دو نماز فرض در صورت موجودیت عذر شرعی سه طریقه ذیل را اختیار کرده اند:

جمع التقدیم:چنانکه نماز های ظهر و عصر را در وقت ظهر باهم یکجا خوانده و نماز های مغرب و عشاء  را در وقت مغرب ادا کند یعنی نماز عصر را به وقت ظهر مقدم کرده و نماز عشاء را به وقت مغرب مقدم نموده ادا کند.
جمع التأخیر:چنانکه نماز های عصر وظهر را در وقت عصر باهم یکجا خوانده و نماز های مغرب و عشاء را در وقت عشاء باهم یکجا ادا کند،که درین هردو صورت فوق الذکر یک نماز از وقت تعیین شده آن تغییر داده شده و خلاف وقت تعیین شده آن ادا میشود.
جمع الصوری:چنانکه نماز ظهر را در آخرین وقت آن و نماز عصر را در اولین وقت آن خوانده و نماز مغرب را در آخرین وقت آن خوانده و نماز عشاء را در اولین وقت آن ادا کند که درینصورت هر نماز بصورت حقیقی آن در وقت تعیین شده خودش خوانده می شود و تنها صورت آن صورت جمع شد که آنرا جمع فعلی نیز می گویند و این نوع جمع در سفر بالاتفاق جائز است و در آن عده احادیثی که جمع دو نماز ذکر گردیده است منظور همینگونه جمع است.
: مذهب سیدنا امام شافعی ( در باره جمع بین الصلوتین:
جمع التقدیم و جمع التأخیر در صورت موجودیت عذر سفر و باران هر دو جائز اند و نفس سفر عذر است،خواه شخص در حالت رفتار باشد ویا در حالت توقف و یا هم نیاز به رفتار سریع باشد و یا نه.
مذهب سیدنا امام مالک(  در باره جمع بین الصلوتین:
جمع التقدیم و جمع التأخیر در صورت موجودیت عذر سفر و باران هر دو جائز اند ولی نفس سفر عذر نبوده ، و هنگامیکه مسافر در حالت رفتار باشد،جمع برایش جائز است و اگر در حالت رفتار نباشد،جمع برایش جائز نیست و در روایتی وارد است که حالت رفتار نیز عذر نیست بلکه عذر آنست که بسبب چیزی نیاز به رفتار سریع موجود باشد.
بناءً در صورتیکه بسبب چیزی نیاز به رفتار سریع در سفر وجود داشته باشد،جمع بین الصلوتین جائز است و در صورت عدم نیاز به رفتار سریع جمع بین الصلوتین جائز نیست.
مذهب سیدنا امام احمد(در باره جمع بین الصلوتین:
جمع التقدیم و جمع التأخیر در صورت موجودیت عذر سفر،باران و مرض هر دو جائز اند و نزد ایشان مرض نیز عذر است.
مذهب سیدنا امام اعظم ابوحنیفه( در باره جمع بین الصلوتین:
امام صاحب( جمع صوری را جائز دانسته و جمع حقیقی یعنی جمع التقدیم والتأخیر را بجز از جمع حقیقی در مزدلفه و عرفات جائز نمی داند.
فاصله سفر نزد امام صاحب( سه مرحله بوده،و نزد امام مالک،امام شافعی و امام احمد(۱۶فرسخ بوده و هر دو اقوال باهمدیگر متقارب  می باشد زیرا ۱۶فرسخ برابر با۴۸ میل بوده بناءً فاصله سفر به اتفاق همه آنها۴۸میل است.
ولی نزد فرقه اهل حدیث اندازه سفر معلوم نیست زیرا اندازه سفر هر لامذهب با دیگر آن تفاوت دارد،چنانکه در یکجاآنرا ۳میل دانسته اندفتاوی ثنائیه،ج۱ص۶۳۰)جای دیگری می گویند:
۱۰میل فتاوی ثنائیه،ج۱ص۴۶۰)،
در جائی هم ۱۲میل .فتاوی ثنائیه ص۴۶۳)و در جای دیگری می گویند۴۸میل .فتاوی ثنائیه،ص۴۶۲)،بعضاً می گویند۳میل است. فتاوی ستاریه،ج۳ص۵۷) و بعضاً هم میگویند: که اندازه آن تعیین نشده است .الروضة الندیه ج۱ص۲۲).
﹌﹌﹌
چنانکه فوقاً ذکر گردید ، در بعضی احادیث صحیح به جهت عذر سفر وغیره جمع بین الصلوتین(دو نماز را یکجا ادا کردن) مذکور است و قرار فوق بعضی ائمه کرام آنرا بر جمع حقیقی محمول کرده اند.در نزد ایشان نماز ظهر و عصر را به سبب سفر و غیره در وقت عصر یکجا کرده خواندن و نماز مغرب و عشاء را در وقت عشاء یکجا کرده خواندن مصداق احادیث جمع بین الصلوتین است و درست است.
ولی چنانکه فوقاً متذکر گردیدیم، نزد ائمه احناف و بعضی محققین دیگر احادیث جمع بین الصلوتین بر جمع صوری و جمع عملی محمول هست و مطلب آن اینست که نماز ظهر را به علت سفر (مؤخر کرده)در آخر وقت آن و نماز عصر را (مقدم کرده)در اول وقت آن ادا کنند.
دراین صورت هر نماز در وقت خودش خوانده می شود لیکن صورتاً و ظاهراً بطور عملی هر دو نماز یکجا خوانده می شود.همین طور نماز مغرب در آخر وقت مغرب و نماز عشاء در اول وقت آن خوانده شود.این را جمع صوری و جمع عملی می گویند.در سفر طویل غزوه تبوک همین طور عمل میشد زیرا که سفر بسیار دور و دراز بود و موسم هم بسیار گرم بود و آب هم برای وضو و طهارت کم بود.
تعداد لشکر اسلام سی هزار نفر بود.بار بار توقف کردن، پائین شدن و سوار شدن برای لشکر بزرگ در چنین حالات بسیار مشکل بود.لذا بطور جمع صورت تخفیف (و آسانی)کرده شد.
به هر حال طبق نظریه و تحقیق گروه آخر الذکر محمل احادیث جمع بین الصلوتین همین جمع صوری و عملی است و همین تحقیق بنابر وجوه و شواهد و قرائن ذیل راجح است.
ادامه دارد.

برچسب ها

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

سیزده + شانزده =

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن